Cách Tính Khối Bể Phốt Chuẩn, Dễ Hiểu Nhất Cho Gia Đình Và Công Trình

Biết cách tính khối bể phốt là việc rất quan trọng trước khi xây mới, cải tạo hoặc gọi dịch vụ hút bể phốt. Nếu tính sai dung tích, bể quá nhỏ sẽ nhanh đầy, dễ bốc mùi, tắc nghẽn và trào ngược. Ngược lại, nếu làm bể quá lớn so với nhu cầu thực tế, gia chủ sẽ tốn thêm chi phí xây dựng mà chưa chắc mang lại hiệu quả tương xứng.

Với những công trình đã sử dụng nhiều năm, việc nắm được cách tính m3 bể phốt còn giúp bạn ước lượng chính xác hơn khi cần hút bể, tránh tình trạng bị báo khối lượng quá cao so với thể tích thực tế.

Trong bài viết này, Kiến Môi Trường sẽ hướng dẫn bạn cách tính khối bể phốt theo 3 cách dễ áp dụng nhất: tính theo kích thước thực tế, tính theo số người sử dụng và tính theo lượng nước thải sinh hoạt hằng ngày.

Khối bể phốt là gì?

Khối bể phốt là cách gọi phổ biến của thể tích bể phốt, thường được tính bằng đơn vị mét khối, ký hiệu là m³. Hiểu đơn giản, 1m³ bể phốt tương đương khoảng 1.000 lít dung tích chứa.

Ví dụ:

Khi nói bể phốt 3 khối, 4 khối hay 5 khối, tức là đang nói đến thể tích chứa của bể. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng khối lượng hút thực tế có thể không luôn bằng 100% thể tích xây dựng, vì còn phụ thuộc vào lượng bùn, nước, cặn lắng, kết cấu ngăn bể và mức độ đầy của bể tại thời điểm hút.

Công thức cách tính khối bể phốt theo kích thước thực tế

Đây là cách tính đơn giản và dễ áp dụng nhất khi bạn đã biết chiều dài, chiều rộng và chiều cao hữu dụng của bể.

Công thức:

Thể tích bể phốt = Chiều dài × Chiều rộng × Chiều cao

Trong đó:

Công thức đầy đủ:

V = D × R × H

Ví dụ, bể phốt có kích thước lòng bể như sau:

Áp dụng công thức:

V = 2,5 × 1,4 × 1,2 = 4,2m³

Như vậy, bể phốt này có thể tích khoảng 4,2 khối.

Đây là cách tính m3 bể phốt nhanh nhất, phù hợp khi bạn muốn kiểm tra bể đã xây sẵn hoặc ước lượng thể tích trước khi hút bể phốt.

Lưu ý khi đo kích thước để tính m3 bể phốt

Một lỗi khá nhiều người gặp phải là lấy kích thước phủ bì bên ngoài để tính khối bể. Cách này có thể làm kết quả bị sai lệch vì chưa trừ độ dày thành bể, đáy bể và phần không gian không sử dụng.

Khi tính thể tích bể phốt, nên ưu tiên dùng kích thước lọt lòng hoặc kích thước hữu dụng.

Ví dụ:

Nếu không thể mở nắp bể để đo trực tiếp, bạn có thể ước lượng theo bản vẽ xây dựng, vị trí nắp thăm hoặc nhờ đơn vị kỹ thuật khảo sát thực tế.

Cách tính khối bể phốt gia đình theo số người sử dụng

Với hộ gia đình, không phải lúc nào cũng có sẵn kích thước bể để tính. Trong trường hợp xây mới, bạn có thể ước lượng dung tích bể phốt theo số người sử dụng thường xuyên.

Bảng tham khảo:

Với nhà ở thông thường, bể phốt từ 3–5m³ thường đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt cơ bản của nhiều gia đình. Tuy nhiên, con số này chỉ nên dùng để tham khảo ban đầu. Nếu nhà có nhiều tầng, nhiều nhà vệ sinh, có phòng trọ, quán ăn hoặc lượng nước thải lớn, cần tính kỹ hơn thay vì chỉ dựa vào số người.

Cách tính m3 bể phốt theo lượng nước thải hằng ngày

Với công trình lớn như nhà hàng, khách sạn, nhà trọ, trường học, văn phòng hoặc khu tập thể, cách tính theo số người có thể chưa đủ chính xác. Khi đó, nên tính dựa trên lượng nước thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày.

Cách tính tổng quát:

Dung tích bể phốt cần có = Lượng nước thải mỗi ngày × Thời gian lưu nước

Trong đó:

Ví dụ một nhà trọ có 20 người sử dụng, trung bình mỗi người phát sinh khoảng 100 lít nước thải/ngày.

Tổng lượng nước thải mỗi ngày:

20 × 100 = 2.000 lít/ngày = 2m³/ngày

Nếu tính thời gian lưu nước khoảng 2 ngày:

Dung tích bể cần có = 2 × 2 = 4m³

Như vậy, công trình này nên có bể phốt tối thiểu khoảng 4m³, chưa tính phần dự phòng chứa bùn và tần suất hút định kỳ.

Cách tính khối bể phốt 3 ngăn

Bể phốt 3 ngăn là dạng phổ biến trong nhiều công trình dân dụng. Cấu tạo thường gồm:

Khi đã biết tổng thể tích bể, có thể chia dung tích các ngăn theo tỷ lệ tham khảo:

Ví dụ, bể phốt có tổng thể tích 4m³ thì có thể chia như sau:

Cách chia này giúp bể có đủ không gian để lắng cặn, phân hủy chất thải và hạn chế tình trạng nước thải thoát ra ngoài khi chưa được xử lý cơ bản.

Bể phốt gia đình nên xây bao nhiêu khối là hợp lý?

Không có một con số cố định đúng cho mọi gia đình, vì dung tích bể phốt còn phụ thuộc vào số người dùng, thói quen sinh hoạt, diện tích xây dựng, số lượng nhà vệ sinh và tần suất hút bể mong muốn.

Tuy nhiên, có thể tham khảo nhanh như sau:

Nếu diện tích đất cho phép, gia đình nên có phần dung tích dự phòng để giảm tình trạng bể nhanh đầy. Tuy nhiên, không nên xây quá lớn một cách cảm tính vì có thể làm tăng chi phí, khó bố trí mặt bằng và không tối ưu cho kết cấu công trình.

Những lỗi thường gặp khi tính khối bể phốt

1. Tính theo kích thước bên ngoài bể

Nếu lấy chiều dài, chiều rộng và chiều cao bên ngoài, kết quả sẽ cao hơn thể tích sử dụng thực tế. Nguyên nhân là tường bể, đáy bể và nắp bể đều chiếm một phần thể tích.

2. Không trừ phần không gian chừa phía trên

Bể phốt thường không vận hành bằng cách chứa đầy 100% từ đáy lên đến nắp. Nếu tính cả phần không gian chừa phía trên, kết quả có thể bị lệch.

3. Không tính đến số người sử dụng thực tế

Cùng một bể 4m³, nếu gia đình chỉ có 3–4 người thì thời gian sử dụng có thể dài. Nhưng nếu nhà có 8–10 người, bể sẽ nhanh đầy hơn nhiều.

4. Nhầm giữa bể phốt 2 ngăn và 3 ngăn

Bể 2 ngăn và 3 ngăn có cách chia thể tích khác nhau. Nếu tính tổng khối nhưng không hiểu cấu tạo bên trong, bạn có thể đánh giá sai khả năng chứa và khả năng xử lý của bể.

5. Chỉ tính dung tích mà bỏ qua đường ống

Bể phốt hoạt động tốt không chỉ nhờ dung tích, mà còn phụ thuộc vào cách đặt ống vào, ống ra, ống thông hơi và ống hút. Nếu đường ống lắp sai, bể vẫn có thể bốc mùi, thoát chậm hoặc nhanh tắc. Bạn có thể tham khảo thêm bài Cách lắp ống bể phốt chuẩn để hiểu rõ hơn phần này.

Khi nào cần tính lại khối bể phốt?

Bạn nên kiểm tra lại dung tích bể phốt trong các trường hợp sau:

Đặc biệt với nhà cũ, nhiều gia chủ không biết bể nằm ở đâu, kích thước bao nhiêu và đã từng hút lần nào chưa. Trường hợp này nên khảo sát trước để tránh xử lý bị động khi bể đã đầy hoặc trào ngược.

Vị trí đặt bể phốt cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng

Ngoài việc biết cách tính m3 bể phốt, gia chủ cũng cần quan tâm đến vị trí đặt bể. Bể đặt quá xa khu vệ sinh có thể làm đường ống dài, dễ đọng cặn. Bể đặt ở vị trí khó tiếp cận lại gây bất tiện khi cần hút định kỳ.

Một vị trí đặt bể phốt hợp lý nên đảm bảo:

Nếu đang chuẩn bị xây mới, bạn nên đọc thêm bài Bể phốt nên đặt ở đâu để chọn vị trí hợp lý trước khi thi công.

Câu hỏi thường gặp về cách tính khối bể phốt

1. 1 khối bể phốt bằng bao nhiêu lít?

1 khối bể phốt tương đương khoảng 1m³, tức khoảng 1.000 lít dung tích chứa.

2. Cách tính m3 bể phốt có cần trừ độ dày tường không?

Có. Nếu muốn kết quả sát thực tế hơn, nên tính theo kích thước lọt lòng bên trong bể, không nên lấy kích thước phủ bì bên ngoài.

3. Gia đình 4 người nên dùng bể phốt bao nhiêu khối?

Gia đình khoảng 4 người thường có thể tham khảo bể từ 3–4m³. Tuy nhiên, nếu nhà có nhiều nhà vệ sinh hoặc muốn kéo dài thời gian hút định kỳ, có thể cân nhắc dung tích lớn hơn.

4. Bể phốt 5 khối hút có phải trả tiền đủ 5 khối không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Khối lượng hút thực tế phụ thuộc vào mức độ đầy, lượng bùn cặn, lượng nước trong bể và khả năng hút triệt để. Vì vậy, gia chủ nên biết dung tích bể để đối chiếu khi nhận báo giá.

5. Bể phốt 3 ngăn chia thể tích như thế nào?

Có thể tham khảo tỷ lệ: ngăn chứa khoảng 50%, ngăn lắng khoảng 25%, ngăn lọc khoảng 25% tổng thể tích bể.

6. Không biết kích thước bể thì có tính được khối không?

Có thể ước lượng theo số người sử dụng hoặc lượng nước thải hằng ngày. Tuy nhiên, để có con số chính xác hơn, cần khảo sát thực tế vị trí bể, nắp bể và kích thước lòng bể.

Kết luận

Nắm được cách tính khối bể phốt giúp bạn chủ động hơn khi xây mới, cải tạo, kiểm tra bể cũ hoặc gọi dịch vụ hút bể phốt. Với trường hợp đơn giản, bạn có thể dùng công thức:

Thể tích bể phốt = Chiều dài × Chiều rộng × Chiều cao hữu dụng

Nếu công trình có nhiều người sử dụng, nhà trọ, quán ăn, khách sạn hoặc khu tập thể, nên tính thêm theo lượng nước thải hằng ngày để chọn dung tích phù hợp hơn.

Điều quan trọng là không chỉ tính đúng số khối, mà còn phải chú ý đến cấu tạo ngăn bể, vị trí đặt bể, đường ống, nắp hút và khả năng bảo trì về sau. Khi cần kiểm tra, hút bể hoặc xử lý sự cố liên quan đến bể phốt, Kiến Môi Trường có thể khảo sát thực tế để giúp bạn đánh giá chính xác tình trạng và dung tích bể trước khi thi công.